CÁC GIẢI PHÁP ĐẢM BẢO VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO THẠC SĨ VÀ TIẾN SĨ CỦA TRUNG TÂM QUỐC TẾ ĐÀO TẠO VỀ KHOA HỌC VẬT LIỆU (ITIMS)

I. Giới thiệu:

1.1. Mở đầu:

1.2. Kết quả đào tạo thạc sĩ:

1.3. Kết quả đào tạo nghiên cứu sinh:

II. Các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo:

2.1. Chương trình đào tạo thạc sĩ:

• Các môn dậy đều có đầy đủ giáo trình, tư liệu bằng tiếng nước ngoài (chủ yếu tiếng Anh) và tiếng Việt cho học viên tham khảo. Phần lớn giáo trình tiếng Việt do các giáo viên trực tiếp giảng dạy soạn thảo.
• Chương trình và nội dung giảng dạy nhiều các môn học được cập nhật từng năm trong thời gian đào tạo.

2.2. Giáo viên giảng dạy:

• ITIMS đã mời các cán bộ giỏi ở các trường Đại học và Viện nghiên cứu tham gia giảng dạy. Ngoài ra, theo từng chuyên đề, ITIMS đã mời các giáo sư nước ngoài tham gia giảng dạy. Hàng năm  có khoảng 50 cán bộ tham gia giảng dạy ở ITIMS.
• ITIMS có mạng lưới các phòng thí nghiệm phối thuộc (14 phòng thí nghiệm) ở các trường Đại học và Viện nghiên cứu ở trong nước như: Đại học Quốc Gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm KHTN và CNQG và trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Nơi đây cũng là địa điểm để học viên cao học làm thực tập khoa học và làm luận án tốt nghiệp dưới sự hướng dẫn trực tiếp của các thầy giáo và cô giáo.
• Khi mới bắt đầu giảng dạy (1993), ITIMS đã tạo điều kiện để mời các thầy dạy các môn cơ bản về khoa học vật liệu tiếp cận với các giáo sư nước ngoài (giảng dạy cùng môn học) để trao đổi chương trình và nội dung giảng dạy.

2.3. Phương pháp đào tạo:

• Học viên được thực tập trên các thí nghiệm tương đối hiện đại, với số lượng thời gian  30% số giờ học.
• Học viên được tham gia vào các nhóm nghiên cứu ở ITIMS và các nhóm ở mạng lưới ITIMS ngay sau khi học xong các môn cơ bản trước khi nhận luận văn tốt nghiệp. Tại đây học viên được tham gia sinh hoạt khoa học, hoặc trình bày, trao đổi các vấn đề khoa học do giáo viên hướng dẫn.
• Học viên được khai thác Internet miễn phí và được cung cấp thông tin khá đầy đủ về các hội nghị, hội thảo về khoa học vật liệu ở trong nước và trên thế giới.
• Giáo viên có thể dựng Anh ngữ để giảng bài. Phần lớn học viên cao học ở ITIMS viết luận văn tốt nghiệp bằng Anh ngữ.

2.4. Về đào tạo tiến sĩ ở ITIMS:

• Các nghiên cứu sinh của ITIMS được đối xử như là 1 thành viên của ITIMS. Họ có trách nhiệm hoàn thành kế hoạch nghiên cứu và đồng thời tham gia các sinh hoạt học thuật về các nhiệm vụ khác về quản lý và tham gia đào tạo thạc sĩ do Ban Giám đốc ITIMS phân công.
• Các đề tài luận án của nghiên cứu sinh nằm trong các hướng nghiên cứu của ITIMS thuộc các đề tài nghiên cứu khoa học cơ bản, đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Bộ. Điều này giúp nâng cao chất lượng luận án tiến sĩ và mặt khác, các đề tài có thêm nhân lực chất lượng cao tham gia thực hiện.
• ITIMS đã triển khai hình thức đào tạo kết hợp (sandwich) với các phòng thí nghiệm mạnh trên thế giới để đào tạo nghiên cứu sinh. cô thể là, nghiên cứu sinh của ITIMS có khoảng 50% làm việc ở trong nước và 50% làm việc ở các phòng thí nghiệm nước ngoài – nơi có quan hệ hợp tác. Nghiên cứu sinh có thể bảo vệ luận án ở trong nước, có thể bảo vệ ở nước ngoài, tuỳ theo thỏa thuận của 2 phía và được Nhà nước chấp thuận.

• Trình độ tiến sĩ được đào tạo là cao, ngang tầm quốc tế.
• Ít tốn kộm hơn so với gửi đi đào tạo 100% ở nước ngoài.
• Gắn nghiên cứu sinh với phòng thí nghiệm ở trong nước về việc xây dựng cơ sở vật chất và hướng nghiên cứu. Điều này cũng hạn chế được việc “chảy máu chất xám”.
• Tăng cường được mối quan hệ hợp tác quốc tế mà nghiên cứu sinh và giáo viên hướng dẫn là sợi dây liên kết và đóng vai trò chủ chốt.

III. Một số kinh nghiệm:

• Lấy việc đào tạo có chất lượng cao là tiêu chuẩn số 1 trong công tác quản lý. Không thể tách rời việc dậy chữ và dạy người. Việc tổ chức một môi trường giảng dậy, học tập và làm việc lành mạnh trong cơ sở đào tạo là rất cần thiết.
• Tạo lập được cơ chế liên kết, phối hợp rộng, theo hướng “phòng thí nghiệm mở”, đảm bảo công việc chung (có chỉ đạo), song biên chế là riêng.
• Kết hợp nhiệm vụ đào tạo với việc xây dựng cơ sở vật chất và phục vụ xã hội.
• Mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế và cố gắng xây dựng mối quan hệ hợp tác quốc tế có chiều sâu, lâu dài và có hiệu quả.
• Việc đầu tư của Nhà nước, của Bộ về cơ sở vật chất, thiết bị cho các đơn vị là một yếu tố quyết định đám bảo chất lượng đào tạo, đặc biệt là đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ các ngành thực nghiệm.

IV. Một số đề nghị:

• Cần xây dựng và thực hiện cơ chế, gắn kết hơn nữa việc đào tạo nghiên cứu sinh với việc thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, tiến tới đồng nhất 2 nhiệm vụ này.
• Cán bộ hướng dẫn nghiên cứu sinh được giao nhiệm vụ/ đề tài nghiên cứu khoa học và nghiên cứu sinh làm luận án tiến sĩ là thực hiện một phần (hay toàn bộ) nhiệm vụ theo đề tài khoa học.
• Cần thiết nghiên cứu về việc tổ chức, triển khai mạnh hơn hình thức nghiên cứu sinh kết hợp (sandwich). Bộ cần có các quy chế cô thể để tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nhanh hình thức này.
• Bộ và Nhà nước nên và cần thiết tạo điều kiện thuận lợi về tài chính và nhân sự cho các đơn vị đã và đang tiến hành đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ có chất lượng cao. Điều này đảm bảo cho việc duy trỡ và phát triển và nhân rộng ra các đơn vị khác.

TG: Thân Đức Hiền
Giám đốc ITIMS