CÔNG TÁC ĐÀO TẠO TẠI VIỆN ITIMS

Bên cạnh chức năng nghiên cứu khoa học, Viện ITIMS thuộc Trường Đại học Bách khoa Hà Nội còn có nhiệm vụ quan trọng là đào tạo thạc sỹ và tiến sỹ trong lĩnh vực khoa học vật liệu, chủ yếu là vật liệu cho công nghiệp điện tử. Được thành lập từ tháng 12 năm 1992, ITIMS khi đó là cơ sở đầu tiên của Việt Nam đào tạo về lĩnh vực vật liệu. Hai mươi năm trước đây là một ngành đào tạo mới ở nước ta và là ngành học tương đối khó vì phải luôn luôn đảm bảo tính cập nhật thông tin và phương tiện học tập và nghiên cứu. Thực tế cho thấy công nghiệp điện tử trên thế giới ngày nay đang phát triển như vũ bão. Sản phẩm của các thành tựu nghiên cứu vật liệu điện tử đã, đang và sẽ sử dụng ngày càng nhiều trong các lĩnh vực công nghiệp, máy tính, tự động hóa và dân dụng với tính năng cao hơn, kích thước nhỏ hơn và giá thành thấp hơn. Vật liệu mới cũng là một trong các hướng khoa học được Nhà nước ưu tiên phát triển trong giai đoạn 2010-2020 cùng với các ngành như Công nghệ thông tin, Công nghệ sinh học, Tự động hóa, Môi trường… Mục tiêu của ITIMS là đào tạo thạc sỹ và tiến sỹ về khoa học và kỹ thuật vật liệu tuân theo những quy định về đào tạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo và đạt trình độ quốc tế.

Về chương trình đào tạo thạc sỹ, ngành khoa học vật liệu có đặc điểm chung là vừa có tính cơ bản sâu sắc gắn với cấu trúc vi mô của vật chất, lại vừa có tính thực tiễn cao, liên quan tới quy trình công nghệ chế tạo các vật liệu mới có tính năng cao và đáp ứng nhu cầu sử dụng. ITIMS đã tham khảo các tài liệu, sách giáo khoa của các trường tiên tiến trên thế giới, lọc lựa các phần thích hợp để soạn thảo chương trình đào tạo cao học. Chương trình đào tạo ở ITIMS được Hội đồng tư vấn quốc tế của Viện đánh giá và thừa nhận có trình độ quốc tế. Các môn dạy đều có đầy đủ giáo trình, tư liệu bằng tiếng nước ngoài (chủ yếu tiếng Anh) và tiếng Việt cho học viên tham khảo. Phần lớn giáo trình tiếng Việt do các giáo viên trực tiếp giảng dạy soạn thảo. Chương trình, nội dung và hình thức đào tạo được cập nhật và cải tiến từng năm trong thời gian đào tạo. Viện đào tạo ITIMS đã có sự kết hợp tốt giữa học lý thuyết và thực hành. Ngay từ khi bắt đầu xây dựng chương trình đào tạo cao học, Viện đã xây dựng hơn 30 bài thí nghiệm chuyên đề cho học viên thực tập.

Để tạo bước đột phá trong nhiệm vụ nâng cao chất lượng đào tạo của Viện lên tầm cỡ khu vực và quốc tế, từ năm 2007 đến nay Viện ITIMS và khoa Khoa học Tự nhiên của trường ĐHTH Amsterdam (Hà Lan) đã tiến hành xây dựng một chương trình đào tạo thạc sĩ chung về chuyên ngành khoa học vật liệu theo học chế tín chỉ. Trong khuôn khổ của dự án, các giảng viên của hai cơ sở đối tác thực hiện những đợt giảng dạy thử nghiệm, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm, thảo luận về nội dung chương trình các môn học theo hướng cập nhật các kỹ năng dạy và bổ sung các kiến thức mới cho học viên. Dựa trên các kết quả thu được từ việc xây dựng và áp dụng chương trình đào tạo này từ năm 2009, hai bên đã ký văn bản thỏa thuận về việc đối tác Hà Lan công nhận các tín chỉ do Viện ITIMS, ĐHBKHN cấp để các học viên có thể tiếp tục sang học năm thứ hai hoặc làm luận án tiến sỹ tại các nhóm nghiên cứu của tại trường ĐHTH Amsterdam. Sau khi hoàn thành các học phần theo chương trình chung, các học viên đạt học lực khá giỏi sẽ được chọn sang Hà Lan để tiếp tục làm luận án thạc sĩ. Bên cạnh đó, dự án cũng hỗ trợ học phí cho các học viên cao học và đóng góp vào việc cải thiện các thiết bị giảng dạy tại ITIMS.

Trong thời gian 5 năm vừa qua, ITIMS đã đẩy mạnh công tác cán bộ, thu hút các tiến sĩ trẻ tốt nghiệp ở trong và ngoài nước về làm việc tại Viện. Trên cơ sở đó Viện đã mạnh dạn trẻ hóa đội ngũ cán bộ giảng dạy, tạo điều kiện để các tiến sĩ trẻ có năng lực và tâm huyết nghiệp vụ sư phạm tham gia giảng dạy chương trình đào tạo thạc sĩ và đào tạo tiến sĩ. ITIMS đã phát huy được năng lực của đội ngũ cán bộ giảng dạy bao gồm 01 giáo sư, 04 phó giáo sư và 18 tiến sỹ trong số đó có trên 80% cán bộ nhận học vị tiến sỹ tại các nước phát triển. Hàng năm ITIMS còn đón các giảng viên tham gia giảng dạy là các giáo sư từ trường ĐH Tổng hợp Amsterdam trong khuôn khổ đào tạo tín chỉ kết hợp với Hà Lan và trong tương lai Viện sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc giảng dạy có sự tham gia của các giáo sư quốc tế. Các cán bộ giảng dạy và phục vụ giảng dạy không ngừng được nâng cao trình độ qua những đợt công tác ngắn hạn hoặc dài hạn tại nước ngoài và đảm trách trên 80% khối lượng đào tạo của Viện. Ngoài ra, ITIMS vẫn tiếp tục cộng tác với các cơ quan trong và ngoài trường để đào tạo thạc sỹ và tiến sỹ.

Từ khi thành lập đến nay, ITIMS đã tuyển sinh được 20 khoá cao học với tổng số 325 học viên đã tốt nghiệp. Hơn 40% các học viên cao học của các khóa sau khi tốt nghiệp tiếp tục học tiếp lên trình độ tiến sỹ ở các phòng thí nghiệm có uy tín trong nước và trên thế giới. Số còn lại sau khi tốt nghiệp trở thành các cán bộ tại các viện nghiên cứu, các trường đại học, các cơ quan quản lý và các doanh nghiệp. Các thạc sỹ do ITIMS đào tạo đạt kết quả học tập tốt đã được tuyển thẳng (không phải qua bất kỳ một kỳ thi nào) làm nghiên cứu sinh ở các trường đại học có uy tín ở các nước: Hà Lan, Đức, Pháp, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản…

Đối với trình độ tiến sỹ, Viện đã xây dựng và triển khai đào tạo các chương trình Khoa học Vật liệu điện tử và Công nghệ Vật liệu điện tử theo hệ tập trung 3 năm và không tập trung 4 năm. Các nghiên cứu sinh của ITIMS được đối xử như là một thành viên của Viện. Họ có trách nhiệm hoàn thành kế hoạch nghiên cứu và đồng thời tham gia các sinh hoạt học thuật về các nhiệm vụ khác về quản lý và tham gia đào tạo thạc sỹ do Ban lãnh đạo Viện phân công. Các đề tài luận án của nghiên cứu sinh nằm trong các hướng nghiên cứu của ITIMS thuộc các đề tài nghiên cứu khoa học cơ bản, đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Bộ. Điều này giúp nâng cao chất lượng luận án tiến sỹ và mặt khác, các đề tài có thêm nhân lực chất lượng cao tham gia thực hiện. ITIMS là một trong những đơn vị đầu tiên tại Việt Nam (từ năm 1992) tiến hành đào tạo tiến sỹ kết hợp với các cơ sở đào tạo nước ngoài theo hình thức kết hợp (sandwich) trong đó nghiên cứu sinh làm việc một nửa thời gian trong nước và một nửa thời gian ở nước ngoài dưới sự hướng dẫn của các cán bộ hướng dẫn Việt Nam và nước ngoài. Cho đến nay đã có gần 10 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án dưới hình thức này tại các nước châu Âu: Hà Lan, Pháp, Italy. Hàng năm có khoảng 15 nghiên cứu sinh làm việc tại ITIMS và tổng số nghiên cứu sinh đã bảo vệ thành công luận án tiến sỹ tại Viện là 14 người. Công tác đào tạo tiến sĩ viện ITIMS đã được phát triển cả về chất lượng cũng như đáp ứng hội nhập trình độ khu vực và quốc tế. Chất lượng luận án tiến sỹ của các nghiên cứu sinh được thể hiện qua nhiều công trình khoa học công bố quốc tế với chỉ số ảnh hưởng cao. Một phần lớn các tiến sỹ bảo vệ tại ITIMS trong giai đoạn vừa qua đã trở thành cán bộ cốt cán của ITIMS và một số tiến sỹ đang tiếp tục tu nghiệp ở nước ngoài theo hình thức postdoc.

Những nét chính và một số thành tựu đạt được trong đào tạo sau đại học trong 20 năm qua phần nào cho thấy viện ITIMS đã khẳng định vị thế của mình là một trong những cơ sở đào tạo vững mạnh, có uy tín ở trong nước, góp phần vào chiến lược đào tạo cán bộ khoa học trình độ cao tại Việt Nam.

Tháng 11/2012
PGS. Nguyễn Phúc Dương
CVC. Nguyễn Phương Loan