ITIMS – ẤN TƯỢNG VÀ CẢM XÚC

Ấm cúng – đó là cảm giác đầu tiên khi tôi đến Viện ITIMS vào tháng 9 năm 2000, theo học khóa cao học ITIMS 2000. Đã hơn 7 năm qua đi nhưng đến bây giờ tôi vẫn còn có thể cảm nhận một cách nguyên vẹn cảm giác đó, cái cảm giác dường như tất cả mọi người đang sống trong một gia đình lớn ở trong cái tòa nhà màu trắng có những ô cửa sổ bằng lớp kính phản quang, nằm giữa khuôn viên Đại Học Bách Khoa Hà Nội. Và có lẽ chính cái cảm giác ấm cúng ấy đã xóa đi hoàn toàn cảm giác ngần ngại khi phải đối mặt với những thủ tục hành chính lạnh lẽo, khô khan và đầy tính nguyên tắc. Tôi (và có lẽ cả những người bạn cùng lớp tôi ở ITIMS nữa) chưa bao giờ cảm thấy một sự ngại ngần nào đó khi phải lên gặp chị Hằng ở phòng Quản lý sinh viên, chị Loan ở phòng Thư viện, anh Minh ở phòng Máy tính, anh Ngọc Anh, anh Hồng, anh Hà ở phòng Kỹ thuật để đề đạt nguyện vọng của mình. Thậm chí khi cần, chúng tôi có thể ngay lập tức “phá rào” gặp trực tiếp Ban Giám đốc để “xin xỏ”. Có lẽ chẳng có ở bất cứ cơ sở giáo dục nào, học viên chúng tôi lại có cảm giác thoải mái đến như vậy.

Ở ITIMS, tôi đã học được nhiều bài học quan trọng. Khi tôi chuẩn bị chọn đề tài làm luận văn tốt nghiệp, thầy Thùy, giáo viên hướng dẫn luận văn của tôi, chỉ nói một câu giản dị “Bây giờ cậu làm việc cần cù thì sau này nó mới ấm vào thân” . Lúc đó, có lẽ tôi chỉ hiểu đó như một lời khuyên bình thường mà tôi vẫn nghe hàng ngày từ một người lớn tuổi nhưng dần dần, cùng với thời gian, khi “dấn thân” sâu hơn vào công việc nghiên cứu, tôi mới có thể cảm nghiệm nó một cách thấm thía hơn. Tôi cũng đã học được ở thầy Thùy một tình yêu vô điều kiện đối với khoa học. Trong hơn bốn năm tôi ở Nhật (tôi rời ITIMS vào cuối tháng 9 năm 2003), hầu hết những thư từ trao đổi giữa tôi và thầy Thùy chỉ liên quan đến những vấn đề nghiên cứu mà cả hai thầy trò cùng quan tâm, về những phép đo, về bài báo chuẩn bị cho một hội nghị ở Đài Loan, về những ý tưởng mới. Có những e-mail tôi nhận được ngày hôm trước thì ngày hôm sau thầy lên bàn mổ. Lại có những e-mail tôi nhận được khi thầy ở trong tình trạng “trốn viện về nhà viết e-mail” khi vừa phải trải qua một cuộc phẫu thuật rất nghiêm trọng. Nếu như ở thầy Thùy, tôi học được những bài học quan trọng trong nghiên cứu thì ở anh Tuấn (N.A), giáo viên đồng hướng dẫn luận văn tốt nghiệp cao học của tôi, tôi đã học được một sự khởi đầu quan trọng nằm trong những kỹ thuật đo và chế tạo mẫu, cũng như một tinh thần sáng tạo trong việc cải tiến các phép đo. Tôi luôn khâm phục những ý tưởng táo bạo biến những thiết bị lạc hậu đến hàng mấy thập kỷ thành những phương tiện đo hữu dụng.

ITIMS đã trải qua mười lăm năm. Chắc chắn đó không phải là mười lăm năm dễ dàng. Có lẽ chỉ có thầy Hiền, thầy Thùy và thầy Chiến, những người sáng lập và đồng thời cũng là những vị thuyền trưởng vô cùng dũng cảm của “con tàu ITIMS” mới có thể hiểu được những sóng gió khắc nghiệt suốt mười lăm năm ấy một cách trọn vẹn. Ngày nay, báo chí bắt đầu nói đến tầm quan trọng của việc kết hợp nghiên cứu và đào tạo. Người ta cũng đã nói nhiều hơn đến những chuẩn mực nghiên cứu quốc tế, đến những công trình công bố trên tạp chí quốc tế. Nhưng mười lăm năm trước, điều đó có lẽ còn quá xa lạ, thậm chí đối với nhiều người làm giáo dục. Để có được một tòa nhà khang trang với những trang thiết bị nghiên cứu hiện đại, để có được hàng loạt những công trình công bố trên tạp chí quốc tế, để có thể duy trì một mô hình đào tạo sau đại học tiên tiến với một chất lượng đạt chuẩn quốc tế, để có một sự hợp tác quốc tế sâu rộng, hẳn người ta phải cần những nỗ lực phi thường. Và tôi tin rằng thầy Hiền, thầy Thùy, thầy Chiến, thầy Hùng, thầy Chánh cùng nhiều thầy cô và cán bộ ITIMS hẳn phải rất tự hào nhìn lại mười lăm năm qua, khi những hạt giống ngày xưa bây giờ đã thành cây trái. Tôi không rõ về những con số thống kê liên quan đến những cựu học viên ITIMS, chỉ xin nêu một thông tin nhỏ về khóa ITIMS 2000 của tôi. Khoảng một nửa trong số những học viên tốt nghiệp khóa 2000 tiếp tục làm Nghiên cứu sinh ở nước ngoài, trong đó có bạn Ong Khắc Quý đang làm Nghiên cứu sinh ở đại học Purdue (Mỹ), một trường đại học hàng đầu trên thế giới. Khi ra nước ngoài, ngoài những khó khăn về sự khác biệt văn hóa, hầu như chúng tôi không gặp trở ngại nào trong việc làm quen với môi trường nghiên cứu như hầu hết những sinh viên Việt Nam khác vì môi trường ở đó hầu như không khác biệt nhiều lắm so với môi trường nghiên cứu của ITIMS. Điều đó nghĩa là gì? Nghĩa là ITIMS đang thực sự đi đúng hướng theo con đường mà những cơ sở giáo dục tiên tiến trên thế giới đang đi. Nghĩa là cái tính từ International trong cái tên ITIMS không phải là một tính từ đặt cho có, mà nó thực sự là một tính từ quan trọng, một chứng chỉ đảm bảo cho một cam kết rằng ITIMS sẽ luôn luôn duy trì chuẩn mực quốc tế cả trong nghiên cứu lẫn trong đào tạo.

Nhân dịp ITIMS tròn 15 tuổi, là một cựu thành viên của ITIMS, với sự tri ân sâu sắc, tôi xin được gửi đến một lời chúc chân thành nhất đến ITIMS. Mong rằng trong tương lai không xa, trong khuôn viên của các trường đại học Việt Nam sẽ xuất hiện nhiều viện nghiên cứu và đào tạo đi theo mô hình và thành công của ITIMS.

Singapore, November 2007
Tác giả: Nguyễn Nguyên Phước, ITIMS 2000
Khoa Vật lý, Đại học Quốc gia Singapore