15 NĂM ITIMS – NHỮNG NGÀY THÁNG ĐÁNG GHI NHỚ
Từ ngày 10 đến 30 tháng 10/1990 theo đề nghị của Bộ Hợp tác Phát triển Hà Lan, Đoàn khảo sát (Identification mission) bao gồm TS. F. Bekker và KS. P. de Goeje từ ĐH Tổng hợp Amsterdam đã sang thăm Việt Nam để nghiên cứu khả năng tăng cường năng lực đào tạo và nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học vật liệu ở Việt Nam.
Cũng trong thời gian này, từ 15 đến 26 tháng 10/1990, Hội thảo Quốc tế về Khoa học Vật liệu lần đầu tiên (IWOMS’90) đã được tổ chức tại Hà Nội.
Đoàn khảo sát đã đưa ra một đề nghị được các nhà khoa học quốc tế và Việt Nam ủng hộ là thành lập một Trường quốc tế về khoa học vật liệu ở Hà Nội.
Trong thư gửi Bộ trưởng Bộ Hợp tác Phát triển Hà Lan TS Pronk ngày 26/10/1990, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt nam GS Trần Hồng Quân đã khẳng định “Khoa học về vật liệu” là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu trong số bẩy lĩnh vực khoa học đề nghị hợp tác với Hà Lan.
Giai đoạn 1991 – 1992 là thời kỳ trao đổi, thảo luận để xây dựng Dự án (Project document). Nhiều chuyến viếng thăm Hà Lan của các nhà khoa học Việt nam và nhiều chuyến viếng thăm Việt Nam của các nhà khoa học Hà Lan đã được thực hiện. Sau nhiều lần trao đổi, tên của tổ chức mới được thống nhất đề nghị là Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu (International Training Institute for Materials Science – ITIMS).
Cuối tháng 4 đầu tháng 5 năm 1992 Bộ HTPT Hà Lan cử Đoàn công tác xây dựng Dự án C (Formulation Mission) sang Việt nam. Đoàn lần này bao gồm TS F. Bekker và KS P. de Goeje, ĐH Am sterdam, ThS Hoogland, Viện Kinh tế Rotterdam và GS TS Th. Popma, ĐH Twente.
Ngày 7 tháng 5 năm 1992, Bộ GD và ĐT Việt nam, đại diện là GS TS Nguyễn Văn Thân, Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Đoàn công tác xây dựng Dự án Hà Lan, đại diện là GS TS Popma, đã ký Biên bản ghi nhớ đồng ý thành lập Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu tại Hà Nội.
Tháng 6 năm 1992, Bản Dự án (Project document) Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu (ITIMS) đã được hoàn thành.
Tháng 10 năm 1992, Chính phủ Hà Lan chính thức phê duyệt Dự án ITIMS.
Ngày 17 tháng 12 năm 1992 Bộ trưởng Bộ GD & ĐT ký Quyết định số 2960/TCCB Thành lập Trung tâm Quốc tế Đào tạo về Khoa học Vật liệu và Quyết định số 2961/TCCB bổ nhiệm GS Thân Đức Hiền làm Giám đốc và PGS Nguyễn Đức Chiến, PGS Nguyễn Phú Thuỳ làm Phó Giám đốc Trung tâm. Vì lý do hành chính, có sự khác nhau giữa tên tiếng Việt (Trung tâm) và tên tiếng Anh (Institute = Viện).
Như vậy, cùng với sự phê duyệt của Chính phủ Hà Lan và quyết định thành lập Trung tâm của Bộ GD và ĐT, giai đoạn thứ nhất 1992-1996 của Dự án ITIMS đã bắt đầu.
Trung tâm ITIMS là một mạng lưới gồm 14 PTN phối thuộc, từ các cơ sở có truyền thống khoa học và hợp tác quốc tế của ĐH Tổng hợp Hà Nội, ĐH Bách khoa Hà Nội, Viện Khoa học Việt Nam, trong đó PTN Nhiệt độ thấp, ĐH Tổng hợp Hà Nội và PTN Vi điện tử, ĐH Bách khoa Hà Nội là hai nhóm hạt nhân.
Ngay sau khi thành lập, Ban lãnh đạo Viện Vật lý Kỹ thuật đã tạo điều kiện cho ITIMS sử dụng phòng 201 C1, ĐH Bách khoa làm Văn phòng.
Theo đề nghị của Giám đôc Trung tâm, Bộ GD và ĐT đã phê duyệt danh sách Hội đồng Tư vấn Quốc tế (International Advisory Board – IAB) của ITIMS bao gồm 14 thành viên, trong đó có 7 thành viên Việt Nam và 7 thành viên người nước ngoài, là những nhà khoa học có danh tiếng và các nhà quản lý liên quan chặt chẽ đến lĩnh vực khoa học vật liệu.
Từ ngày 13 tháng 1 đến 11 tháng 2 năm 1993, Ban Giám đốc ITIMS thăm và làm việc tại ĐH Amsterdam và ĐH Twente, là hai đối tác tác chính của ITIMS. Mục đích của chuyến đi là thảo luận chi tiết về chương trình Cao học và dự cuộc họp với các thành viên người nước ngoài của Hội đồng Tư vấn Quốc tế lần thứ nhất họp tại Amsterdam ngày 22 tháng 1 năm 1993, nhằm đúng ngày 30 Tết Âm lịch năm đó.
Liên quan đến việc xây dựng toà nhà mới, trước tình hình cả hai trường Đại học Tổng hợp và Đại học Bách khoa Hà Nội đều sẵn sàng cấp đất cho ITIMS, Hội đồng đã phân tích những ưu điểm và nhược điểm của các phương án, cuối cùng đã đi đến khuyến cáo là nên xây dựng ITIMS tại ĐH Bách khoa Hà Nội vì lý do cơ bản là định hướng lâu dài của Trung tâm sẽ thiên về ứng dụng.
Tháng 4 năm 1993, ITIMS cử đoàn cán bộ đầu tiên đi chuẩn bị bài giảng tại Hà Lan. Đoàn bao gồm GS Đàm Trung Đồn, PGS Nguyễn Xuân Chánh, PGS Lê Khắc Bình và PGS Phạm Luận.
Cuối tháng 6 đầu tháng 7 năm 1993, thi tuyển nghiên cứu sinh khoá I của ITIMS: 8 người đã trúng tuyển.
Ngày 11 tháng 8 năm 1993, ITIMS tổ chức thi tuyển cao học khoá đầu tiên. 22 trên tổng số 29 thí sinh dự thi đã trúng tuyển.
Ngày 5 tháng 9 năm 1993, khai giảng lớp cao học ITIMS khoá đầu tiên.
Ngày 22 tháng 10 năm 1993, Lễ khai trương chính thức Trung tâm ITIMS và Hội nghị toàn thể IAB đầu tiên được tổ chức tại Phòng khách C1, ĐH Bách khoa Hà Nội. Tham dự Hội nghị có Bộ trưởng Bộ GD và ĐT GS TS Trần Hồng Quân. GS TS J. Franse được nhất trí bầu làm Chủ tịch Hội đồng Tư vấn Quốc tế của ITIMS.
15 tháng 3 năm 1994, nhóm nghiên cứu sinh kết hợp (sandwich PhD student) đầu tiên gồm 4 người đã sang Hà Lan.
19 tháng 5 năm 1994, khánh thành cơ sở mới của ITIMS tại phòng 400 nhà C10. Tham dự lễ khánh thành có bà M. Boot, Bí thư thứ nhất ĐSQ Vương quốc Hà Lan.
27 tháng 10 năm 1994, Hội thảo “Chuyển giao kiến thức và công nghệ trong lĩnh vực khoa học vật liệu – Quan hệ giữa Viện nghiên cứu và công nghiệp”. Hội thảo được tổ chức ngay trước ngày Hội nghị IAB (29, 29 tháng 10), có sự tham dự của TS Phạm Gia Khiêm, lúc đó là Phó Chủ nhiệm UBKH Nhà nước.
26 tháng 7 năm 1995, cao học khoá I bảo vệ luận văn tốt nghiệp.
Từ 19 đến 21 tháng 10 năm 1995, ITIMS chủ trì tổ chức Hội thảo Quốc tế về Khoa học Vật liệu lần thứ hai IWOMS’95.
Ngày 21 tháng 12 năm 1995 Lễ phát bằng Thạc sỹ cho các học viên khoá I (1993-1995).
Từ 9 đến 18 tháng 1 năm 1996, Nuffic cử Đoàn đánh giá quốc tế Dự án ITIMS.
Tháng 8 năm 1996 Văn bản Dự án (Project document) giai đoạn II (từ tháng 10 – 1996 đến tháng 10 – 2000) đã được hoàn thành.
Tháng 3 năm 1997, Chính phủ Hà Lan phê duyệt Dự án ITIMS giai đoạn II.
Ngày 22 tháng 10 năm 1997 Lễ khánh thành toà nhà ITIMS với tổng diện tích khoảng 2600 m2.
Tháng 7 năm 1998, nghiên cứu sinh dạng phối hợp đầu tiên của ITIMS bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại Asterdam (Hà lan).
Ngày 2-4/11/1999, Hội thảo Quốc tế về Khoa học Vật liệu lần thứ 3 (IWOMS’ 99) do ITIMS chủ trì tổ chức tại Hà Nội.
Ngày 17 tháng 12 năm 1999, ITIMS đón nhận bằng khen của Bộ trưởng Bộ Gáo dục và Đào tạo do có các thành tích xuất sắc trong xây dựng và phát triển Trung tâm.
Tháng 9 năm 2000, hoạt động đào tạo sau đại học của Trung tâm ITIMS được thực hiện dưới sự chỉ đạo và quản lý trực tiếp của Trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
Tháng 6 năm 2001, nghiên cứu sinh dạng song song đầu tiên của ITIMS bảo vệ thành công luận án tiến sĩ ở trong nước.
Tháng 10 năm 2002, Trung tâm ITIMS tham gia mạng lưới trung tâm chất lượng cao (Center of Excellence) của Viện Hàn lâm thế giới thứ 3.
Ngày 17 tháng 12 năm 2002, Trung tâm ITIMS kỷ niệm 10 năm thành lập.
Tháng 10 năm 2003, Trung tâm ITIMS được tặng bằng khen của Bộ Khoa học và Công nghệ về thành tích tham gia tích cực chợ Công nghệ và Thiết bị Việt nam 2003.
Tháng 11 năm 2003, Hội thảo Quốc tế Việt -Hàn lần thứ 2 về “Vật liệu tiên tiến và Công nghệ xử lý” đã được Trung tâm ITIMS chủ trì tổ chức.
Tháng 2 năm 2004T, theo quyết định số 475/QĐ-BGD&ĐT của Bộ trưởng Bộ GD và ĐT, Trung tâm ITIMS được chuyển về trực thuộc Trường ĐHBK Hà nội. Tên gọi tiếng Việt của ITIMS được đổi là Viện Đào tạo Quốc tế về Khoa học Vật liệu.
Tháng 3 năm 2004, Trường ĐHBK Hà nội chính thức tiếp nhận ITIMS. Như vậy, Viện ITIMS đã hội nhập hoàn toàn vào hệ thống tổ chức của Trường ĐHBK Hà nội.
Tháng 4 năm 2004, Viện ITIMS chủ trì tổ chức hội thảo SEED -NET về “Vật liệu siêu dẫn nhiệt độ cao và ứng dụng” (WHISMAS’ 2004).
Tháng 7 năm 2005, Viện ITIMS được Thủ tướng Chính phủ tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong công tác, góp phần vào sự nghiệp xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc.
Tháng 10 năm 2005, Hội thảo Việt -Ý lần thứ nhất về “Quang tử và vật liệu nano” đã được Viện ITIMS chủ trì tổ chức.
Trong năm 2005, nhóm Tin học của Viện ITIMS đã gặt hái nhiều thành công: cúp vàng hội chợ Techmart và giải thưởng vì lợi ích cộng đồng cuộc thi nhân tài đất Việt.
Ngày 11 tháng 2 năm 2006, khai trương Phòng thí nghiệm nghiên cứu và phát triển công nghệ Vi cơ Điện tử (MEMS) tại Viện ITIMS.
Tháng 10 năm 2006, nhân dịp 50 năm thành lập Trường ĐHBK Hà nội, Viện ITIMS phối hợp với Viện VLKT Trường ĐHBK Hà nội, Trường Đại học Quốc gia Chung nam (Hàn Quốc), Trường Đại học Heidelberg (CHLB Đức), và trường Đại học Trento và Viện Quang Điện tử và Công nghệ nano (CH Ý), tổ chức Hội nghị Quốc tế về Vật lý Kỹ thuật.
Tháng 6 năm 2007, nhóm Tin học của Viện ITIMS được trao giải thưởng về ý tưởng sáng tạo chủ đề an toàn giao thông, trong khuôn khổ ngày ý tưởng sáng tạo VID.
Ngày 14 tháng 12 năm 2007, Viện ITIMS tổ chức kỷ niệm 15 năm thành lập(17/12/1992-17/12/2007).
TG: PGS. TS. Nguyễn Đức Chiến; PGS. TS. Vũ Ngọc Hùng
